Karotis Arter Endarterektomisi

Şah damarındaki plağın açık cerrahiyle temizlenmesi

Kısaca

  • Karotis arter endarterektomisi (CEA), şah damarında daralmaya neden olan plakların cerrahi yöntemle temizlenmesi işlemidir.
  • Amaç beyne giden kan akışını iyileştirmek ve inme (felç) riskini azaltmaktır.
  • Karar darlığın derecesine, geçirilmiş nörolojik olaylara ve hastanın genel durumuna göre verilir; belirti veren hastalarda ameliyatın ilk 14 gün içinde yapılması önerilir.
  • Damar açılır, plak çıkarılır ve damar genellikle bir yama ile kapatılır; ameliyat sonrası düzenli takip önemlidir.
Bu sayfada
  1. Karotis arter endarterektomisi nedir?
  2. Hangi durumlarda uygulanır?
  3. Nasıl yapılır?
  4. Komplikasyonları nelerdir?
  5. Sonuçları nelerdir?
  6. Ameliyat sonrasında takip nasıl yapılır?
  7. Özet
  8. Kaynaklar
Üç aşamalı çizim: plakla daralmış şah damarı, plağın çıkarılması ve damarın yama ile kapatılması
Karotis endarterektomisi: daralmış damar, plağın çıkarılması ve yama ile kapatma.

Karotis arter endarterektomisi nedir?

Karotis arterler, boynun her iki yanında bulunan ve beyne kan taşıyan ana atardamarlardır. Bu damarların iç duvarında zamanla kolesterol, yağ ve kalsiyum birikmesi sonucunda plak adı verilen oluşumlar meydana gelebilir. Bu durum karotis arter darlığı olarak adlandırılır.

Damar içerisindeki plakların büyümesi kan akışını azaltabilir. Ayrıca plaklardan kopan küçük parçalar beyin damarlarına ilerleyerek geçici iskemik atak (TIA) veya inmeye (felç) neden olabilir.

Karotis arter endarterektomisi (CEA), daralmaya neden olan plakların cerrahi yöntemle temizlenmesi işlemidir. Ameliyatın temel amacı beyne giden kan akışını iyileştirmek ve inme riskini azaltmaktır.

Hangi durumlarda uygulanır?

Karotis endarterektomisi, her damar darlığı bulunan hastaya uygulanmaz. Ameliyat kararı; darlığın derecesine, hastanın daha önce geçirdiği nörolojik olaylara ve genel sağlık durumuna göre verilir.

Başlıca değerlendirme kriterleri:

  • Belirti veren karotis darlığı: Daha önce geçici iskemik atak veya karotis kaynaklı inme geçirmiş hastalar.
  • İleri derecede damar darlığı: Özellikle yüzde 70–99 arasında darlık bulunan uygun hastalar.
  • Orta derecede damar darlığı: Yüzde 50–69 arasında darlık bulunan semptomatik hastalarda, diğer risk faktörleri değerlendirilerek ameliyat düşünülebilir.

Belirti veren hastalarda, uygun olduğu durumlarda ameliyatın son nörolojik olaydan sonraki ilk 14 gün içerisinde yapılması önerilir.

Nasıl yapılır?

Karotis endarterektomisi genel veya lokal anestezi altında gerçekleştirilebilir. Ameliyat sırasında amaç, damarın içindeki plakları temizleyerek kan akışını yeniden düzenlemektir.

Ameliyat genel olarak şu aşamalardan oluşur:

  • Anestezi: Hastaya genel veya lokal anestezi uygulanır.
  • Cerrahi kesi: Boynun yan tarafında, karotis arterin bulunduğu bölgeye kesi yapılır.
  • Damarın ortaya çıkarılması: Karotis arter ve dalları cerrahi olarak görünür hâle getirilir.
  • Damarın açılması: Kan akışı kontrollü şekilde geçici olarak durdurulur ve damar duvarı açılır. Gerekli hastalarda beyne kan akışının devam etmesi için geçici şant kullanılabilir.
  • Plakların temizlenmesi: Damarın iç yüzeyindeki daralmaya neden olan plaklar çıkarılır.
  • Damarın onarılması: Damar doğrudan veya genellikle bir yama (patch) kullanılarak kapatılır.
  • Kan akışının kontrolü: Kan dolaşımı yeniden sağlanır ve cerrahi kesi kapatılır.

Ameliyat sonrasında hasta, tansiyonu ve nörolojik durumu yakından takip edilerek gözlem altında tutulur.

Komplikasyonları nelerdir?

Karotis endarterektomisi, inme riskini azaltmak amacıyla uygulanan etkili bir cerrahi yöntemdir. Bununla birlikte her cerrahi işlemde olduğu gibi bazı komplikasyon riskleri bulunmaktadır.

  • İnme: Ameliyat sırasında veya sonrasında beyin damarlarında pıhtı oluşması ya da kan akışının etkilenmesi sonucunda gelişebilir.
  • Kanama ve boyunda hematom: Ameliyat bölgesinde kan birikmesi görülebilir. Büyük hematomlar hava yoluna baskı yapabilir.
  • Sinir hasarı: Ses kısıklığı, dil hareketlerinde güçlük veya yutma problemleri gelişebilir. Çoğu sinir etkilenmesi geçicidir.
  • Kalp krizi: Özellikle kalp damar hastalığı bulunan kişilerde ameliyat çevresinde gelişebilir.
  • Enfeksiyon: Cerrahi kesi bölgesinde enfeksiyon oluşabilir.
  • Hiperperfüzyon sendromu: Damar açıldıktan sonra beyne kan akışının aşırı artması sonucunda baş ağrısı, nörolojik belirtiler ve nadiren beyin kanaması gelişebilir.
  • Yeniden damar daralması (restenoz): Ameliyat edilen bölgede zaman içerisinde tekrar daralma meydana gelebilir.

Komplikasyon riski hastanın yaşı, eşlik eden hastalıkları, damar yapısı ve cerrahi ekibin deneyimi gibi faktörlere bağlıdır.

Sonuçları nelerdir?

Karotis endarterektomisinin temel amacı, özellikle belirti veren ve uygun derecede damar darlığı bulunan hastalarda gelecekte oluşabilecek inme riskini azaltmaktır.

Ameliyat sonrasında beklenen olumlu sonuçlar şunlardır:

  • Karotis arter içerisindeki darlığın giderilmesi.
  • Beyne giden kan akışının iyileştirilmesi.
  • Plaklardan kaynaklanabilecek pıhtı ve emboli riskinin azaltılması.
  • Uygun hastalarda gelecekte gelişebilecek inme riskinin düşürülmesi.

Ameliyatın başarısı yalnızca damar darlığının giderilmesiyle değerlendirilmez. Hastanın uzun dönem inme riski, nörolojik durumu ve yaşam kalitesi de önemlidir.

Cerrahi sonrasında da tansiyon ve kolesterol kontrolü, uygun ilaç tedavisi, sigaradan uzak durma ve düzenli kontroller sürdürülmelidir.

Ameliyat sonrasında takip nasıl yapılır?

Karotis endarterektomisi sonrasında hastaların düzenli olarak takip edilmesi gerekir. Takip sürecinde:

  • Tansiyon ve nörolojik durum değerlendirilir.
  • Ameliyat bölgesinde kanama veya enfeksiyon olup olmadığı kontrol edilir.
  • Doppler ultrasonografi ile damar açıklığı değerlendirilir.
  • Kolesterol ve diğer damar hastalığı risk faktörleri kontrol altında tutulur.
  • Gerekli görüldüğünde ilaç tedavisi düzenlenir.

Düzenli takip, yeniden damar daralmasının erken tespit edilmesine yardımcı olur.

Özet

Karotis arter endarterektomisi, boyun damarlarında oluşan ileri dereceli darlıkların tedavisinde ve inme riskinin azaltılmasında kullanılan önemli bir cerrahi yöntemdir. Uygun hastalarda gerçekleştirildiğinde beyin dolaşımının korunmasına ve gelecekte gelişebilecek ciddi nörolojik sorunların önlenmesine katkı sağlar.

Erken teşhis, doğru hasta seçimi, uygun cerrahi tedavi ve ameliyat sonrası düzenli takip başarılı sonuçların temelini oluşturur.

Kaynaklar

  • 2024 ESC Guidelines – Peripheral Arterial and Aortic Diseases
  • 2023 ESVS Clinical Practice Guidelines – Carotid and Vertebral Artery Disease
  • NCBI Bookshelf – Carotid Endarterectomy
  • Cambridge University Hospitals – Carotid Endarterectomy
Hekimler içinİlgili yayınlar ve konsültasyon

Prof. Dr. Şirin’in bu alandaki yayınlarından

  • Gokce Sirin, Barbaros Kinoglu. Simultaneous Carotid Artery Endarterectomy and Coronary Artery Bypass Grafting. 13rd Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery. March 23-26, 2017, İzmir, Turkey.
  • Y.Kalko, Ö.Çalışkan, G.Şirin, O.Cücü, B.Kınoğlu. A successful method in carotid surgery: Local anesthesia alone (Outcomes of 540 cases). 12nd Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery. March 10-13, 2016, Antalya, Turkey.
  • Y.Kalko, Ö.Çalışkan, G.Şirin, O.Cücü, B.Kınoğlu. Is surgical treatment an option for acute & subacute strokes secondary to carotid stenosis? How is indication decided? (our experience of 115 cases). 12nd Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery. March 10-13, 2016, Antalya, Turkey.
  • Gökçe Şirin, Oğuzhan Cücü, Ali Önder Atça, Yusuf Kalko, Hayrettin Barbaros Kınoğlu. Eş zamanlı koroner baypas ve karotis endarterektomisi uygulanan 109 hastanın analizi ve orta dönem sonuçları. 17. Ulusal Vasküler ve Endovasküler Cerrahi Kongresi & 8. Ulusal Fleboloji Kongresi, 29 Ekim – 1 Kasım 2015, Antalya, Türkiye.
  • Y.Kalko, Ö.Özçalışkan, G.Şirin, O.Cücü, B.Kınoğlu. Karotis tıkanıklığına bağlı akut-subakut inmelerde cerrahi tedavi mükün mü? Endikasyona nasıl karar verilir? (50 Vakalık tecrübemiz). 13. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Kongresi, Supplementum 1, 2014:22; 30 Ekim – 2 Kasım 2014, Antalya, Türkiye.
  • Y.Kalko, Ö.Özçalışkan, G.Şirin, O.Cücü, B.Kınoğlu. Karotis cerrahisinde şant kullanımını ortadan kaldıran yöntem: Sadece lokal anestezi (500 vakanın sonuçları). 13. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Kongresi, Supplementum 1, 2014:22; 30 Ekim – 2 Kasım 2014, Antalya, Türkiye.

Tüm yayın listesi

Hasta yönlendirme ve konsültasyon

Hastanızla ilgili görüşmek için 0505 310 85 00 numaralı telefondan ya dasirin.gokce@yahoo.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.