Phlegmasia Cerulea Dolens
Belirtileri, tanısı ve tedavisi
Kısaca
- Phlegmasia cerulea dolens (PCD), bacağın derin toplardamarlarında yaygın pıhtı oluşmasıyla gelişen, yaşamı tehdit edebilen bir hastalıktır.
- Bacakta ani şişlik, şiddetli ağrı ve mor-mavi renk değişikliği tipiktir; ileri durumda gangren gelişebilir.
- PCD acil tedavi gerektirir; zaman kaybı kalıcı doku hasarına ve uzuv kaybına yol açabilir.
- Tedavide kan sulandırıcılar, kateterle pıhtı eritme veya çıkarma, cerrahi trombektomi, stent ve gerekirse fasiyotomi uygulanır.
Bu sayfada

Phlegmasia cerulea dolens nedir?
Phlegmasia cerulea dolens (PCD), bacağın derin toplardamarlarında yaygın pıhtı oluşması sonucunda ortaya çıkan, ciddi ve yaşamı tehdit edebilen bir damar hastalığıdır.
Normal koşullarda toplardamarlar, bacaklardan gelen kanı kalbe taşır. PCD’de ise yaygın pıhtılaşma nedeniyle toplardamarlardan kanın geri dönüşü ciddi şekilde engellenir.
Bunun sonucunda bacakta ani şişlik, şiddetli ağrı ve morarma gelişir. Hastalık ilerlediğinde dokulardaki basınç artar, atardamar dolaşımı da bozulabilir ve venöz gangren ortaya çıkabilir.
‘PCD, derin ven trombozunun en ağır klinik tablolarından biridir ve acil tedavi gerektirir.’
Risk faktörleri nelerdir? Kimlerde görülür?
PCD, genellikle yaygın iliyofemoral derin ven trombozu bulunan hastalarda ortaya çıkar.
Başlıca risk faktörleri şunlardır:
- Kanser ve kanser tedavileri
- Daha önce geçirilmiş derin ven trombozu
- Uzun süreli hareketsizlik veya yatağa bağımlılık
- Büyük cerrahi girişimler
- Travma
- Gebelik ve doğum sonrası dönem
- Kalıtsal veya edinilmiş pıhtılaşma bozuklukları
- May-Thurner sendromu gibi toplardamar sıkışmaları
PCD her yaşta görülebilir. Özellikle pıhtılaşma riskinin yüksek olduğu hastalarda dikkatli olunmalıdır.
Belirtileri nelerdir?
PCD belirtileri genellikle hızlı gelişir ve kısa sürede ağırlaşabilir.
En önemli belirtiler:
- Bacakta ani ve belirgin şişlik
- Şiddetli ağrı
- Bacakta mor veya mavimsi renk değişikliği
- Ciltte gerginlik
- Uyuşma veya his kaybı
- İleri durumlarda kas güçsüzlüğü
- Ayakta soğukluk ve nabızların zayıflaması
Hastalık ilerlediğinde ciltte su dolu kabarcıklar, doku hasarı ve gangren gelişebilir.
Tanısı nasıl konulur?
Tanıda hastanın belirtileri ve fizik muayene bulguları büyük önem taşır.
Renkli Doppler ultrasonografi ile bacak toplardamarlarındaki pıhtılaşma değerlendirilir.
Pıhtının leğen kemiği içindeki toplardamarlara uzandığı düşünüldüğünde BT Venografi veya uygun hastalarda MR Venografi kullanılabilir.
Ayrıca kan testleriyle böbrek fonksiyonları, pıhtılaşma durumu ve olası doku hasarı değerlendirilir.
Ne zaman tedavi edilmelidir?
PCD tanısı düşünüldüğünde tedavi geciktirilmemelidir.
Bu hastalıkta zaman kaybı, bacak dolaşımının daha fazla bozulmasına ve kalıcı doku hasarına neden olabilir.
Özellikle hızla artan şişlik, morarma, şiddetli ağrı ve hareket kaybı bulunan hastalar acilen damar cerrahisi tarafından değerlendirilmelidir.
Nasıl tedavi edilir?
Tedavinin amacı toplardamar dolaşımını yeniden sağlamak, pıhtının ilerlemesini önlemek ve uzvu korumaktır.
1. Antikoagülan tedavi
Kan sulandırıcı ilaçlar tedavinin temelini oluşturur. Genellikle hastane ortamında damar yoluyla heparin uygulanır.
2. Kateterle pıhtı eritme (tromboliz)
Uygun hastalarda pıhtının bulunduğu toplardamara kateter yerleştirilerek pıhtı eritici ilaçlar verilebilir.
3. Mekanik veya farmakomekanik trombektomi
Özel kateter sistemleri kullanılarak pıhtı damar içinden çıkarılabilir. Bazı tekniklerde mekanik pıhtı temizleme ile ilaç tedavisi birlikte uygulanır.
4. Cerrahi trombektomi
Endovasküler yöntemlerin uygun olmadığı veya yeterli sonuç sağlamadığı seçilmiş hastalarda cerrahi yöntemlerle pıhtı çıkarılması gerekebilir.
5. Balon ve stent tedavisi
Pıhtı temizlendikten sonra altta yatan önemli bir toplardamar darlığı saptanırsa uygun hastalarda balon genişletme ve stent uygulaması yapılabilir.
6. Fasiyotomi
Kas dokularında ciddi basınç artışı geliştiğinde kompartman sendromunu tedavi etmek amacıyla cerrahi fasiyotomi gerekebilir.
Tedavi edilmezse ne olur?
PCD tedavi edilmediğinde venöz gangren, doku kaybı ve uzuv kaybı gelişebilir.
Ayrıca akciğer embolisi, dolaşım şoku, böbrek yetmezliği ve ölüm gibi ciddi komplikasyonlar ortaya çıkabilir.
Tedavi sonrasında takip nasıl yapılır?
Tedavi sonrasında toplardamar açıklığı Doppler ultrasonografi ile değerlendirilir.
Hastaların çoğunda belirli bir süre antikoagülan tedavi gerekir. Tedavinin süresi pıhtının nedenine, tekrarlama riskine ve hastanın genel durumuna göre belirlenir.
Uygun hastalarda kompresyon tedavisi, hareketin kademeli olarak artırılması ve uzun süreli hareketsizlikten kaçınılması önerilebilir.
Bacakta yeniden gelişen şişlik, ağrı veya renk değişikliği durumunda gecikmeden doktora başvurulmalıdır.
Unutmayın: Ani gelişen, şiddetli ağrılı ve morarmış bir bacak, acil damar tıkanıklığının belirtisi olabilir. Böyle bir durumda zaman kaybetmeden acil servise başvurulmalıdır.
Hekimler içinİlgili yayınlar ve konsültasyon
Hasta yönlendirme ve konsültasyon
Hastanızla ilgili görüşmek için 0505 310 85 00 numaralı telefondan ya dasirin.gokce@yahoo.com adresinden ulaşabilirsiniz.
Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.