Periferik Damar Hastalıkları

Kol ve bacak atardamar hastalıkları

Kısaca

  • Periferik damar hastalığı; kol, bacak ve iç organlara kan taşıyan atardamarların damar sertliği nedeniyle daralması ya da tıkanmasıdır.
  • En sık yakınma, yürüyünce bacakta başlayan ve dinlenince geçen kramp tarzı ağrıdır (aralıklı topallama).
  • Tanı büyük oranda ayrıntılı muayeneyle konur; Doppler ultrason ve anjiyografi yöntemleri kullanılır.
  • Tedavi yaşam tarzı değişikliği, egzersiz ve ilaçlarla başlar; gerektiğinde balon, stent ya da baypas ameliyatı uygulanır.
Bu sayfada
  1. Damar sertliği (ateroskleroz)
  2. Risk faktörleri
  3. Belirtiler
  4. Teşhis
  5. Tedavi yöntemleri

Periferik damar hastalığı; kollarımıza, bacaklarımıza ve iç organlarımıza oksijenden zengin kanı taşıyan atardamarların damar sertliği (ateroskleroz) nedeniyle kısmen daralması ya da tamamen tıkanması sonucu ortaya çıkan bir hastalıktır. Erkeklerde kadınlara oranla daha fazla görülmektedir. Damar sertliği vücudumuzda bulunan tüm atardamarlarda yaş ile oluşan doğal bir süreçtir. Elli yaşın üstündeki erkeklerin yaklaşık %5-15’inde herhangi bir şikayete neden olmayan periferik damar hastalığı mevcuttur.

Periferik damar hastalığı: damar sertliği bacak atardamarını daraltır; daralan bölge balon, stent ya da baypas ile açılabilir.

Damar sertliği (ateroskleroz)

Damar sertliği, kolesterolün atardamarların iç yüzeyine yapışması sonucu meydana gelir. Atardamar iç yüzeyine yapışan kolesterol parçaları zaman içerisinde atardamarın sertleşmesine kanın geçtiği damar iç çapının daralmasına veya tamamen tıkanmasına neden olur. Ateroskleroz, doğal bir süreç olup erken yaşlarda oluşmaya başlar. Yaşın ilerlemesi ile birlikte eşlik eden diğer risk faktörlerine bağlı olarak damar sertliği ilerleyebilir. Etkilediği bölgeye göre de hastalarda bazı yakınmalara yol açarlar.

Risk faktörleri

Periferik damar hastalıkları, erkeklerde kadınlara göre daha fazla görülmektedir. Risk faktörleri, aterosklerozu (damar sertliği) oluşturan nedenler ile aynıdır. Bu risk faktörleri:

  • Diabetes Mellitus (şeker hastalığı)
  • Yüksek kan basıncı (hipertansiyon) veya ailede hipertansiyon öyküsü
  • Sigara kullanımı
  • Ailede ateroskleroza (damar sertliği) bağlı hastalık öyküsü
  • LDL kolesterol (kötü kolesterol) ve trigliserit düzeylerinin kanda yüksek olması
  • HDL kolesterol (iyi kolesterol) düzeylerinin kanda düşük olması
  • Kronik böbrek yetersizliği
  • Aşırı kilo veya obezite

Belirtiler

Periferik damar hastalığı olan kişilerin çoğunda belirti görülmez. Atardamardaki daralma belirli bir orana ulaştığında (damar iç çapının en az %50’si) atardamarın beslediği bölgeye göre şikayetlere yol açar.

  • Yürüme sonrası bacaklarda ağrı (Kladikasyo – Aralıklı Topallama): En sık görülen yakınmadır. Belirli bir mesafe yürümekle ekstremitede (kalça, uyluk, baldır) ortaya çıkan kramp tarzında ağrıdır. Ağrı dinlenince geçer, yürümeye başlayınca tekrar oluşur. Hasta tekrar dinlenmek zorunda kalır. Bu nedenle ‘Aralıklı Topallama’ adı verilmiştir. Ağrının nedeni ise egzersiz ile birlikte kullanılan ekstremitede oksijen ihtiyacının artması ve ciddi şekilde daralmış veya tıkanmış atardamar tarafından dokunun oksijen ihtiyacının karşılanamamasıdır.
  • İstirahat ağrısı: Hastalığın ilerlediğinin bir göstergesidir. Hastalar ağrı nedeni ile ayaklarını kalp seviyesinden aşağıya sarkıtarak rahatlamaya çalışırlar.
  • Bacak ve ayaklarda soğukluk, üşüme hissi,
  • Bacaklarda uyuşukluk,
  • Baldır kaslarında güçsüzlük,
  • Ayaklarda, parmaklarda renk değişikliği, morarma,
  • Ayak sırtındaki tüylerin dökülmeye başlaması,
  • Ayak tırnaklarının kalınlaşması
  • Ayakta yara: Genellikle ayaklarda vücut basısının en çok olduğu parmaklarda ve topuklarda oluşmaktadır.
  • Gangren

Teşhis

Muayene: Detaylı bir muayene ile %70-80 oranında konulabilir.

  • Kollar ve bacaklarda nabız muayenesi: Nabızların zayıf veya hiç alınmaması
  • Kollar ve bacaklar arasında tansiyon farkı (>20 mmHg fark)
  • Cilt rengindeki değişiklikler
  • Tırnaklarda değişiklikler
  • Ayak kıllarında dökülme
  • Yara: Bası yerlerinin kontrolü (parmaklar ve topuk)

Radyolojik görüntüleme yöntemleri

  • Doppler Ultrason
  • Klasik (Konvansiyonel) Anjiyografi
  • BT - Anjiyografi
  • MR - Anjiyografi

Tedavi yöntemleri

Periferik damar hastalıklarının tedavisinde şunlara dikkat edilmelidir:

  • Egzersiz veya yürüme ile oluşan bacak ağrısının giderilmesi,

  • Ağrı oluşuncaya kadar olan yürüme mesafesinin ve dolayısıyla hastanın egzersiz kapasitesinin arttırılması.

  • Ekstremite (kol, bacak) kaybının önlenmesi.

  • Yaşam tarzı ve beslenme şeklinin değiştirilmesi

    • Sigaranın bırakılması (Nikotin replasman tedavisi, psikoterapi)
    • Diyet: Kandaki kolesterol ve diğer yağ düzeylerinin düşürülmesi
    • Kan basıncının kontrol altında tutulması
    • Şeker hastalığının kontrol altında tutulması (Glikolize Hemoglobin A1c <6.0% olacak şekilde diyabet tedavisi planlanmalıdır. Glikolize hemoglobindeki %1’ lik artış periferik damar hastalığı riskini %28 artırmaktadır.
  • Düzenli egzersiz / Yürüme egzersizi

  • Uygun egzersiz programları ile kasların oksijeni daha etkin olarak kullanmasını sağlanmaktadır. Aynı zamanda tıkalı olan atardamarda yan yolların (kollateral dolaşım; tıkanıklığın ötesine doğru gelişmiş küçük atardamar dallarından oluşan yeni damar ağı) gelişmesini sağlamaktadır.

  • İlaç tedavisi

    • Kan inceltici ilaçlar
    • Kolesterol düşürücü ilaçlar
    • Şeker ve Tansiyonu kontrol altında tutan ilaçlar
  • Endovasküler girişimler (ameliyatsız işlemler)

    • Daralmış veya tamamen tıkanmış atardamarların genişletilmesi veya açılması için kullanılan yöntemlerdir. İşlem sırasında atardamara balon ile genişletme yapılabilir ya da stent takılabilir.
  • Cerrahi Tedavi

    • Baypas ameliyatı: Bacağınızdan alınan toplardamar veya sentetik bir damar yardımı ile tıkalı alan devre dışı bırakılmakta ve oluşturulan köprü/baypas ile kan akışı yeniden sağlanmaktadır.

Baypas ameliyatları

Hekimler içinİlgili yayınlar ve konsültasyon

Prof. Dr. Şirin’in bu alandaki yayınlarından

  • Gökçe Şirin, Emin Tireli. Parapleji ve Kritik Alt Ekstremite İskemisi Semptomları ile ortaya çıkan nadir bir klinik durum: Abdominal Aortanın Akut Trombozu. 18. Ulusal Vasküler ve Endovasküler Cerrahi Kongresi & 9. Ulusal Fleboloji Kongresi, 9 – 12 Kasım 2017, Girne – KKTC.
  • Y.Kalko, Ö.Çalışkan, G.Şirin, O.Cücü, B.Kınoğlu. Does first graft exert direct influence on outcome in redo aortofemoral bypass?. 12nd Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery. March 10-13, 2016, Antalya, Turkey.
  • Y.Kalko, Ö.Özçalışkan, G.Şirin, O.Cücü, B.Kınoğlu. Redo aorta-femoral bypaslarda ilk uygulanan greft sonuca direk etkilimidir? 13. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Kongresi, Supplementum 1, 2014:22; 30 Ekim – 2 Kasım 2014, Antalya, Türkiye.
  • Y.Kalko, L.Verim, Ö.Özçalışkan, G.Şirin, B.Kınoğlu. Relationship between the two surgical access of aortoiliac occlusive disease and recovery of ED. 13. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Kongresi, Supplementum 1, 2014:22; 30 Ekim – 2 Kasım 2014, Antalya, Türkiye.
  • G.Sirin, E.Özker, M.Konakçı, E.Demirsoy. Tekrarlayan alt ekstremite revaskülarizasyonunda akım kaynagı olarak torakal aort: Torakofemoral baypas. Türk Gögüs Kalp Damar Cerrahisi Dergisi 2013;21(1):235-236 doi: 10.5606/tgkdc.dergisi.2013.7236.
  • G. Sirin, M.F. Ozdemir, K. Sarkislali. Traumatic arteriovenous fistula with pseudoaneurysm of deep femoral artery following motor vehicle accident: A case report. 8th International Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery, 1-4 March, 2012, Antalya, Turkey.
  • G.Şirin, M.F.Özdemir, M.Z.Karahan. Kritik alt ekstremite iskemisinin nadir bir nedeni: Tromboze Abdominal Aort Anevrizması. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği, 12. Ulusal Kongresi, 8-11 Kasım 2012, Antalya, Türkiye.
  • E.Demirsoy, G.Sirin, H.Fotbolcu, K.Ozden, M.U.Ergenoglu, H.Yerebakan, E.Ozker. Outcomes of Restrictive Mitral Valve Annuloplasty for Functional Ischemic Mitral Regurgitation. 7th Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery in association with TCT Mediterranean, 24-27 March 2011, Antalya, Turkey.

Tüm yayın listesi

Hasta yönlendirme ve konsültasyon

Hastanızla ilgili görüşmek için 0505 310 85 00 numaralı telefondan ya dasirin.gokce@yahoo.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.