Nutcracker Sendromu

Fındıkkıran Sendromu: Belirtileri, tanısı ve tedavisi

Kısaca

  • Nutcracker (fındıkkıran) sendromu, sol böbrek toplardamarının aort ile üst mezenterik arter arasında sıkışmasıyla ortaya çıkar.
  • İdrarda kan, sol yan ağrısı, idrarda protein ve kadınlarda pelvik varisler, erkeklerde varikosel görülebilir.
  • Görüntülemede sıkışma görülmesi (nutcracker fenomeni) tek başına hastalık anlamına gelmez; belirtilerle birlikte değerlendirilir.
  • Hafif vakalarda takip yeterli olabilir; belirgin şikâyetlerde sol renal ven transpozisyonu veya stent tedavisi uygulanabilir.
Bu sayfada
  1. Nutcracker sendromu nedir?
  2. Nedenleri nelerdir?
  3. Risk faktörleri nelerdir? Kimlerde görülür?
  4. Belirtileri nelerdir?
  5. Tanısı nasıl konulur?
  6. Ne zaman tedavi edilmelidir?
  7. Nasıl tedavi edilir?
  8. Tedavi yöntemleri arasındaki farklar nelerdir?
  9. Tedavi edilmezse ne olur?
  10. Tedavi sonrasında takip nasıl yapılır?
Aort ile üst mezenterik arter arasında normal ve sıkışmış sol böbrek toplardamarı
Normal anatomi ve aort ile üst mezenterik arter arasında sıkışan sol böbrek toplardamarı.

Nutcracker sendromu nedir?

Nutcracker sendromu, sol böbrekten gelen kanı ana toplardamara taşıyan sol renal venin çevresindeki damarlar arasında sıkışması sonucunda ortaya çıkan bir damar hastalığıdır.

Normalde sol renal ven, karın aortu ile üst mezenterik arter arasından geçer. Bazı kişilerde bu iki atardamar arasındaki açı dar olduğunda sol renal ven sıkışabilir.

Bu sıkışma, sol böbreğin toplardamarındaki basıncın yükselmesine ve kanın normal dolaşım yolundan uzaklaşarak farklı toplardamarlar üzerinden akmasına neden olabilir.

Hastalığın adı, sol renal venin iki damar arasında bir fındığın kırılması gibi sıkışmasından gelir.

Ancak burada önemli bir ayrım vardır:

Nutcracker fenomeni, görüntülemede sol renal venin sıkışmış görünmesidir. Nutcracker sendromu ise bu sıkışmanın hastada belirti ve klinik sorunlara neden olmasıdır.

Dolayısıyla her damar sıkışması tedavi gerektirmez.

Nutcracker sendromu: sol böbrek toplardamarı aort ile üst mezenterik arter arasında sıkışır; böbrekte basınç artar, idrarda kan ve yan ağrısı görülebilir.

Nedenleri nelerdir?

Nutcracker sendromunun en sık nedeni, sol renal venin karın aortu ile üst mezenterik arter arasında sıkışmasıdır.

Bu durum anterior Nutcracker sendromu olarak adlandırılır.

Daha nadir olarak sol renal ven aortun arkasından geçebilir ve aort ile omurga arasında sıkışabilir. Bu durum ise posterior Nutcracker sendromu olarak bilinir.

Damarların anatomik yerleşimi, vücut yapısı ve çevre dokuların özellikleri sıkışmanın derecesini etkileyebilir.

Risk faktörleri nelerdir? Kimlerde görülür?

Nutcracker sendromu çocuklarda, genç erişkinlerde ve ileri yaşlarda görülebilir.

Özellikle zayıf vücut yapısına sahip kişilerde daha sık tanımlanmıştır.

Hızlı kilo kaybı sonrasında karın içindeki yağ dokusunun azalması, damarlar arasındaki açının daralmasına katkıda bulunabilir.

Bununla birlikte hastalık normal kilolu kişilerde de görülebilir.

Kadınlarda ve erkeklerde ortaya çıkabilir. Bazı hastalarda anatomik sıkışma tesadüfen saptanır ve herhangi bir belirtiye neden olmaz.

Belirtileri nelerdir?

Nutcracker sendromunun belirtileri, sol renal vendeki basınç artışına ve toplardamar dolaşımının etkilenmesine bağlı olarak gelişir.

En sık görülen belirtiler şunlardır:

  • İdrarda kan görülmesi
  • Sol yan veya bel bölgesinde ağrı
  • Karın ağrısı
  • İdrarda protein bulunması
  • Ayakta durmakla artabilen şikâyetler
  • Kadınlarda pelvik ağrı ve pelvik varisler
  • Erkeklerde sol testis çevresinde varis (varikosel)

İdrarda kan bazen gözle görülebilirken bazen yalnızca idrar tahlilinde saptanabilir.

Uzun süreli veya yoğun kanama bulunan hastalarda kansızlık gelişebilir.

Kadınlarda sol yumurtalık toplardamarının genişlemesi sonucunda pelvik venöz şikâyetler ortaya çıkabilir.

Tanısı nasıl konulur?

Nutcracker sendromunun tanısı, hastanın şikâyetleri ve görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesiyle konulur.

1. Doppler ultrasonografi

Genellikle ilk kullanılan yöntemdir.

Sol renal venin daraldığı bölge, damar çapları ve kan akım hızları değerlendirilir.

2. BT anjiyografi

Sol renal venin aort ve üst mezenterik arter arasındaki ilişkisini ayrıntılı olarak gösterir.

Damarın daraldığı bölge ve genişlemiş yan toplardamarlar değerlendirilebilir.

3. MR anjiyografi

Sol renal ven ve çevresindeki damarların radyasyon kullanılmadan görüntülenmesini sağlayabilir.

4. Kateter venografi ve damar içi ultrasonografi

Girişimsel tedavi planlanan seçilmiş hastalarda kullanılabilir.

Bu yöntemlerle damar içindeki daralma, toplardamar basınçları ve yan dolaşım yolları değerlendirilebilir.

Ayrıca idrarda kan bulunmasının böbrek taşı, enfeksiyon, böbrek hastalıkları veya ürolojik nedenlerden kaynaklanıp kaynaklanmadığı araştırılmalıdır.

Ne zaman tedavi edilmelidir?

Nutcracker sendromunda her hastaya cerrahi veya girişimsel tedavi uygulanmaz.

Hafif belirtileri bulunan hastalarda öncelikle düzenli takip tercih edilebilir.

Özellikle çocuklarda ve genç hastalarda zamanla vücut yapısının değişmesiyle belirtilerde düzelme görülebilir.

Bununla birlikte aşağıdaki durumlarda girişimsel tedavi gündeme gelebilir:

  • Şiddetli ve sürekli sol yan ağrısı
  • Tekrarlayan veya belirgin idrar kanaması
  • Kanamaya bağlı kansızlık
  • Günlük yaşamı ciddi şekilde etkileyen şikâyetler
  • Böbrek fonksiyonlarının etkilenmesi
  • Uygun konservatif tedaviye rağmen devam eden ciddi belirtiler

Tedavi kararı hastanın yaşı, belirtilerin şiddeti ve damar anatomisine göre verilmelidir.

Nasıl tedavi edilir?

1. Konservatif tedavi ve takip

Hafif belirtileri olan hastalarda düzenli klinik takip uygulanabilir.

Düşük vücut ağırlığına sahip bazı hastalarda uygun şekilde kilo alınması, damar çevresindeki yağ dokusunun artmasına ve basının azalmasına yardımcı olabilir.

İdrar tahlili, böbrek fonksiyonları ve gerektiğinde Doppler ultrasonografi ile takip yapılır.

2. Sol renal ven transpozisyonu

Belirgin belirtileri bulunan seçilmiş hastalarda uygulanan cerrahi yöntemlerden biridir.

Bu ameliyatta sol renal ven, sıkıştığı bölgeden ayrılarak ana toplardamara daha uygun bir konumda yeniden bağlanır.

Böylece damar üzerindeki baskının ortadan kaldırılması ve böbrekten gelen kanın daha rahat akması amaçlanır.

3. Endovasküler stent tedavisi

Uygun hastalarda sol renal ven içine stent yerleştirilerek daralmış bölümün açık tutulması sağlanabilir.

Bu yöntem büyük bir cerrahi kesi gerektirmemesi açısından avantajlıdır.

Ancak özellikle genç hastalarda stentin yer değiştirmesi, pıhtıyla tıkanması ve uzun dönem dayanıklılığı gibi sorunlar önemlidir. Bu nedenle dikkatli hasta seçimi gerekir.

4. Diğer cerrahi yöntemler

Bazı hastalarda gonadal ven transpozisyonu, farklı damar rekonstrüksiyonları veya seçilmiş ağır vakalarda böbreğin başka bir bölgeye taşınması anlamına gelen renal ototransplantasyon uygulanabilir.

Bu yöntemler her hastaya uygun değildir ve deneyimli merkezlerde değerlendirilmelidir.

Tedavi yöntemleri arasındaki farklar nelerdir?

Konservatif tedavi, belirtilerin hafif olduğu ve ciddi komplikasyon bulunmayan hastalarda gereksiz girişimlerden kaçınmayı sağlar.

Sol renal ven transpozisyonu, damar üzerindeki anatomik sıkışmayı doğrudan ortadan kaldırmayı amaçlayan cerrahi bir yöntemdir.

Endovasküler stent tedavisi ise damar içinden uygulanır ve iyileşme süresi daha kısa olabilir. Bununla birlikte stente bağlı uzun dönem komplikasyonlar dikkate alınmalıdır.

Diğer cerrahi yöntemler daha karmaşık anatomik durumlarda veya önceki tedavilerin uygun olmadığı hastalarda değerlendirilebilir.

Tedavi edilmezse ne olur?

Nutcracker fenomeni bulunan ancak belirti vermeyen birçok kişide ciddi bir sorun gelişmeyebilir.

Bununla birlikte belirti veren hastalarda tekrarlayan idrar kanaması, kronik yan ağrısı, kansızlık ve pelvik venöz şikâyetler devam edebilir.

Bazı hastalarda proteinüri görülebilir. Böbrek fonksiyonlarının etkilenmesi ise daha nadirdir.

Hastalığın uzun dönem seyri kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Tedavi sonrasında takip nasıl yapılır?

Takipte hastanın ağrıları, idrar kanaması ve böbrek fonksiyonları değerlendirilir.

Cerrahi veya stent tedavisi sonrasında Doppler ultrasonografi ile sol renal venin açıklığı kontrol edilir. Gerektiğinde BT veya MR anjiyografi yapılabilir.

Stent uygulanan hastalarda damar açıklığının ve stentin konumunun izlenmesi özellikle önemlidir.

Hekimin önerdiği ilaçlar düzenli kullanılmalı, tekrarlayan idrar kanaması veya yeni gelişen ağrı durumunda kontrol geciktirilmemelidir.

Unutmayın: Özellikle nedeni açıklanamayan sol yan ağrısı ve tekrarlayan idrar kanaması bulunan hastalarda Nutcracker sendromu da araştırılması gereken hastalıklar arasındadır.

Hekimler içinİlgili yayınlar ve konsültasyon

Hasta yönlendirme ve konsültasyon

Hastanızla ilgili görüşmek için 0505 310 85 00 numaralı telefondan ya dasirin.gokce@yahoo.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.