Diyaliz İçin Arteriyovenöz Fistül

Böbrek yetmezliğinde fistül ameliyatı

Kısaca

  • Arteriyovenöz fistül, hemodiyaliz için genellikle kolda bir atardamar ile toplardamarın cerrahi olarak birleştirilmesiyle oluşturulan damar yoludur.
  • Ameliyat çoğunlukla lokal anesteziyle, günübirlik yapılır.
  • Fistülün olgunlaşıp kullanılabilir hale gelmesi için 4–6 hafta gerekir.
  • Fistül açılan koldan kan aldırılmamalı, damar yolu açtırılmamalı ve tansiyon ölçtürülmemelidir.
Bu sayfada
  1. Arteriyovenöz fistül ameliyatı nedir? Nasıl yapılır?
  2. Ameliyat öncesi neler yapılmalı
  3. Hastaneye yatmam gerekir mi?
  4. Fistül ameliyatı sonrası nelere dikkat etmeliyim
  5. Fistül ne zaman kullanılabilir?
  6. Diyaliz kateteri ve olgunlaşmış fistülüm var. Ne yapmalıyım?
  7. Fistül Komplikasyonları
Bilekte atardamar ile toplardamarın birleştirildiğini ve kan akımı yönünü gösteren çizim
Arteriyovenöz fistül ameliyatının şematik görünümü.

Kronik böbrek yetmezliği, vücudumuzda bütün organları ve sistemleri etkileyen, tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. En sık kullanılan tedavi yöntemlerinden biri hemodiyalizdir. Hastaların tedavileri için uzun süre açık kalabilen ve diyaliz yapılmasına olanak sağlayan damar yoluna ihtiyaçları vardır. Arteriyovenöz fistüller hemodiyaliz için en sık (%80-85) kullanılan damar erişim yoludur. İlk kez 1966 yılında Brescia Cimino tarafından tanımlanmış ve günümüzde de sıklıkla kullanılan bir yöntemdir.

Arteriyovenöz fistül ameliyatı nedir? Nasıl yapılır?

Arteriyovenöz fistül (AVF) ameliyatı kronik böbrek yetmezliği hastalarının diyalize girebilmesi için yapılan cerrahi bir işlemdir. Genellikle hastanın non-dominant (kullanılmayan) ekstremitesi (kol) işlem için seçilir. İşlem sırasındaki en önemli sorun fistülü yapabilecek uygun kalitede bir toplardamarın bulunup bulunamamasıdır. Sıklıkla kullanılan ekstremitede (kol) bilek seviyesinde atardamar ile toplardamar cerrahi işlem ile birbirine bağlanır. Böylece diyaliz için yüksek akımlı yeni bir damar yolu elde edilmiş olur. Zaman içerisinde kullanılan toplardamar, atardamardan gelen kan akımının etkisiyle genişler ve kullanıma hazır hale gelir.

Arteriyovenöz fistül: bilekte atardamar ile toplardamar birleştirilir, toplardamar zamanla genişleyerek diyalize hazır hale gelir.

Ameliyat öncesi neler yapılmalı

Fistülün yapılacağı kolun detaylı şekilde değerlendirilmesi gerekir. Uygun kalitede toplardamar varlığı araştırılmalı, uygulanacak olan ekstremiteye ve uygulama yerine karar verilmelidir. Fizik muayene tek başına çoğu zaman yeterli olmaktadır. Bazen hastaya en uygun yöntemin seçilmesi, daha etkili ve uzun ömürlü bir hemodiyaliz sağlanabilmesi için ilave görüntüleme yöntemlerine (ultrasonografi, venografi) gereksinim duyulabilmektedir.

Hastaneye yatmam gerekir mi?

Arteriyovenöz fistül ameliyatları lokal anestezi (sadece işlem yapılacak olan bölgenin uyuşturulması) ile yapılmaktadır. Çoğunlukla bu işlemler günübirlik cerrahi işlem olarak gerçekleştirilmektedir. Yapılacak işlemin niteliğine göre uygulanacak olan anestezi şekli değişebilir ve hastanede kalış gerekebilir.

Fistül ameliyatı sonrası nelere dikkat etmeliyim

  • Fistülün olgunlaşmasına destek olmak için gün içerisinde belirli aralıklarla plastik top ile egzersiz yapılabilir.
  • İşlem yapılan bölgede şişlik, kolda şişlik, kızarıklık ve kanama olup olmadığı takip edilmeli ve gerektiğinde doktorunuz ile iletişime geçilmelidir.
  • Fistül ameliyatı sonrası fistül üzerinde bir titreşim (thrill) oluşur. Titreşim oluşan yeni kan akımından kaynaklanmaktadır. Hastaya bu thrillin takibi öğretilmeli ve bir sorun olduğunda (thrill kaybolması gibi) doktor ile iletişime geçilmelidir. Erken saptanabilecek bir sorun fistülün kurtarılması açısından oldukça önemlidir.
  • Fistül açılan kolunuzdan kan aldırmayın, tedavi amaçlı damar yolu açtırmayın ve tansiyon ölçtürmeyin.
  • İşlem yapılan bölgede oluşan kabukları kaldırmayın
  • Fistülün yapıldığı kolun üzerine yatmayın

Fistül ne zaman kullanılabilir?

Yeni yapılan bir fistül ameliyatından sonra fistülün olgunlaşması için 4-6 haftalık bir süreye ihtiyaç vardır. Fakat hastadan hastaya fistülün olgunlaşma süresi değişkenlik gösterebilir. Bu sürenin sonunda fistül olgunlaşmış ise fistülün güvenli şekilde kullanılabileceği, diyaliz sırasında kanülasyon yapılabileceği kabul edilir. Kanülasyonu yapacak hemşirenin bu konuda iyi eğitimli ve deneyimli olması gerekmektedir. Tercihen ilk kanülasyonda daha ince çaplı bir iğne kullanılmalıdır. Takip eden üç ile altı diyaliz seansı sonrası fistülün çalışması ile ilgili bir sorun yaşanmamışsa kanülasyon iğnesinin çapı artırılabilir.

  • Dört ile altı haftalık süre geçmesine rağmen istenilen olgunluğa erişmeyen fistüllerin tekrar değerlendirilmesi gerekmektedir.

  • İki haftadan önce yapılan kanülasyonların fistülün düzgün çalışmama riskini iki kat artırdığı unutulmamalıdır.

Diyaliz kateteri ve olgunlaşmış fistülüm var. Ne yapmalıyım?

Fistülün olgunlaşma süreci içinde hastaların büyük çoğunluğu diyaliz kateteri ile diyalize girmektedir. Bu nedenle fistül olgunlaştıktan sonra hastaların diyaliz kateteri hemen çekilmemelidir. Olgunlaşma sonrası fistül ilk defa kullanıldığında venöz dönüş kateter aracılığı ile sağlanmalıdır. Kateteri olan bir hastada fistül en az 4 - 5 kez başarılı şekilde kanüle edildikten sonra kateterin çekilmesi planlanmalıdır.

Fistül Komplikasyonları

  • Erken tıkanıklık (tromboz)
  • Enfeksiyon (tromboflebit)
  • Cilt nekrozu
  • Balonlaşma (anevrizma oluşumu) (%5-8)
  • Kanama
  • Elde, kolda ödem
  • Yüksek Debili Kalp Yetmezliği (fistül kan akımı >2 L/dk) - Mümkünse periton diyalizi! veya kalıcı kateter!
  • Nöropati
Hekimler içinİlgili yayınlar ve konsültasyon

Prof. Dr. Şirin’in bu alandaki yayınlarından

  • Gökçe Şirin. Endovascular recanalization of chronic total subclavian vein occlusion in a hemodialysis patient. 22. Ulusal Vasküler ve Endovasküler Cerrahi Kongresi & 13. Ulusal Fleboloji Kongresi, 6-9 Kasım 2025, Antalya, Türkiye.
  • Gokce Sirin. Surgical Treatment of a Coronary Artery Fistula that has Opened into the Pulmonary Artery. Asian Journal of Research in Cardiovascular Diseases 2022; 4(4): 57-63.
  • H.B.Kınoğlu, G.Şirin, F.Tekiner, A.Ö.Atça, Y.Kalko, O.Cücü. Dev anevrizmanın eşlik ettiği koroner arteriyovenöz fistülün koroner baypas yapılmadan başarılı tedavisi. 13. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Kongresi, Supplementum 1, 2014:22; 30 Ekim – 2 Kasım 2014, Antalya, Türkiye.
  • H.Fotbolcu, V.Oduncu, E.Gürel, C.Cevik, A.Erkol, K.Ozden, B.Guven, A.Dayan, G.Sirin, Y.Basaran. No Harmful Effect of Dialysis-Induced Hypotension on the Myocardium in Patients Who Have Normal Ejection Fraction and a Negative Exercise Test. Kidney Blood Press Res. 2012 Oct 19;35(6):671-677.doi.10.1159/000342755.
  • G. Sirin, M.F. Ozdemir, K. Sarkislali. Traumatic arteriovenous fistula with pseudoaneurysm of deep femoral artery following motor vehicle accident: A case report. 8th International Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery, 1-4 March, 2012, Antalya, Turkey.
  • H.Fotbolcu, D.Duman, S.A.Ecder, V.Oduncu, C.Cevik, K.Tigen, G.Sirin, E.Ozker, B.Kiran, Y.Basaran. Attenuated cardiovascular response to sympathetic system activation during exercise in patients with dialysis-induced hypotension. Am J Nephrol. 2011;33(6):491-8. doi:10.1159/000327829.
  • H.Bingol, H.T.Akay, H.Iyem, C.Bolcal, K.Oz, G.Sirin, U.Demirkilic, H.Tatar. Prophylactic dialysis in elderly patients undergoing coronary bypass surgery. Ther Apher Dial. 2007 Feb;11(1):30-5. DOİ:10.1111/j.1774-9987.2007.00452.x
  • H.Bingol, H.Iyem, H.T.Akay, C.Bolcal, G.Sirin, K.Oz, U.Demirkilic, H.Tatar. Prophylactic dialysis in elderly patients undergoing coronary bypass surgery. 55th International Congress of The European Society for Cardiovascular Surgery, St. Petersburg, Russian Federation, May 11-14. Abstract in Interactive Cardiovascular and Thoracic Surgery Vol 5 Suppl 1 May 2006: s44.

Tüm yayın listesi

Hasta yönlendirme ve konsültasyon

Hastanızla ilgili görüşmek için 0505 310 85 00 numaralı telefondan ya dasirin.gokce@yahoo.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.