Asendan Aort Anevrizması

Kalpten çıkan ana atardamarın genişlemesi

Kısaca

  • Asendan aort, aortun kalpten çıktıktan sonra yukarı doğru uzanan bölümüdür; duvarı zayıflayıp normalden fazla genişlediğinde anevrizma oluşur.
  • Yüksek tansiyon, genetik bağ dokusu hastalıkları, biküspit aort kapağı ve aile öyküsü başlıca risk faktörleridir.
  • Çoğu zaman belirti vermez ve başka bir nedenle yapılan görüntülemede fark edilir.
  • Ameliyat kararı aort çapı, büyüme hızı, eşlik eden hastalıklar ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilerek verilir; genel olarak 5,5 cm ve üzerinde cerrahi önerilir.
Bu sayfada
  1. Asendan aort anevrizması nedir?
  2. Risk faktörleri nelerdir?
  3. Eşlik eden hastalıklar ve doğumsal hastalıklar
  4. Belirtileri nelerdir?
  5. Nasıl sınıflandırılır?
  6. Tedavi seçenekleri nelerdir?
  7. Cerrahi karar neye göre verilir?
  8. Kaynaklar
Kalp ve aort çizimi; genişlemiş asendan aort, aort kapağı, arkus ve desendan aort işaretlenmiş, köşede normal aort
Asendan aort anevrizması: kalpten çıkan aort bölümünün genişlemesi.

Asendan aort anevrizması nedir?

Aort, kalpten çıkan ve temiz kanı vücuda dağıtan en büyük atardamardır. Asendan aort ise aortun kalpten çıktıktan sonraki yukarı doğru uzanan bölümüdür.

Bu bölümün damar duvarı zayıflayarak normalden fazla genişlediğinde asendan aort anevrizması oluşur. Anevrizma büyüdükçe damar duvarının yırtılma veya parçalanma riski artabilir.

Asendan aort anevrizması: kalpten çıkan aort genişler; gerektiğinde bu bölüm yapay damar greftiyle değiştirilir.

Risk faktörleri nelerdir?

  1. Yüksek tansiyon (hipertansiyon): Uzun süre kontrol altında tutulmayan yüksek tansiyon, aort damarının duvarına uygulanan basıncı artırarak damar yapısının zamanla zayıflamasına katkıda bulunabilir.
  2. Genetik ve kalıtsal hastalıklar: Bazı genetik hastalıklar bağ dokusunun yapısını etkileyerek aort damarının zayıflamasına neden olabilir (Marfan sendromu, Loeys-Dietz sendromu, vasküler Ehlers-Danlos sendromu, ailesel torasik aort anevrizması).
  3. Doğuştan gelen kalp ve damar hastalıkları: Biküspit aort kapağı (aort kapağının iki yaprakçıklı olması), aort koarktasyonu (aortun doğuştan dar olması) ve Turner sendromu gibi bazı doğumsal yapısal bozukluklar aort anevrizması riskini artırabilir.
  4. Aile öyküsü: Birinci derece yakınlarında (anne, baba veya kardeş) aort anevrizması ya da aort diseksiyonu bulunan kişilerde risk artabilir. Bu nedenle aile öyküsü önemlidir.
  5. Sigara kullanımı: Sigara, damar sağlığını olumsuz etkileyerek damar duvarında hasara ve damar hastalıklarının ilerlemesine katkıda bulunabilir.
  6. Kolesterol yüksekliği ve damar sertliği: Yüksek kolesterol ve ateroskleroz (damar sertliği), damar sağlığını olumsuz etkileyen faktörlerdir. Özellikle diğer risk faktörleriyle birlikte değerlendirilmeleri gerekir.
  7. İleri yaş: Yaş ilerledikçe damar duvarında yapısal değişiklikler meydana gelebilir. Bu durum aort genişlemesi açısından risk oluşturabilir.
  8. Aort damarında iltihaplanma ve enfeksiyonlar: Takayasu arteriti, dev hücreli arterit ve bazı enfeksiyonlar aort duvarında hasara neden olarak anevrizma gelişimine katkıda bulunabilir.
  9. Daha önce geçirilmiş aort diseksiyonu veya damar travması: Aort duvarında daha önce meydana gelen yırtılma veya ciddi travmalar, damar yapısının bozulmasına ve ilerleyen dönemde genişlemeye neden olabilir.

Risk faktörlerinin değerlendirilmesi neden önemlidir?

Asendan aort anevrizması bazı kişilerde herhangi bir belirti oluşturmadan ilerleyebilir. Özellikle genetik hastalığı veya aile öyküsü bulunan kişilerin düzenli kardiyoloji kontrollerini yaptırması önemlidir.

Risk faktörlerinin belirlenmesi, uygun görüntüleme yöntemlerinin seçilmesine, hastalığın erken teşhisine ve takip planının oluşturulmasına yardımcı olur.

Unutulmamalıdır ki risk faktörlerinin bulunması mutlaka anevrizma gelişeceği anlamına gelmez. Birden fazla risk faktörünün birlikte bulunması ise değerlendirme ve takip ihtiyacını artırabilir.

Eşlik eden hastalıklar ve doğumsal hastalıklar

Asendan aort anevrizması bazı hastalarda tek başına görülürken, bazı hastalarda kalp kapak hastalıkları, genetik hastalıklar veya doğuştan gelen damar yapısı bozukluklarıyla birlikte ortaya çıkabilir. Bu hastalıklar aort damarının yapısını zayıflatarak anevrizma gelişme riskini artırabilir.

  • Biküspit aort kapağı: Normalde üç yaprakçıktan oluşan aort kapağının doğuştan iki yaprakçıklı olmasıdır. Aort damarında genişlemeye ve anevrizma gelişimine neden olabilir.
  • Marfan sendromu: Bağ dokusunu etkileyen kalıtsal bir hastalıktır. Aort duvarının zayıflamasına ve anevrizma gelişmesine yol açabilir.
  • Loeys-Dietz sendromu: Damar ve bağ dokusunu etkileyen genetik bir hastalıktır. Aortta erken yaşlarda anevrizma ve genişleme görülebilir.
  • Ehlers-Danlos sendromu (vasküler tip): Damar duvarlarının kırılganlaşmasına neden olabilen kalıtsal bir bağ dokusu hastalığıdır.
  • Turner sendromu: Kadınlarda görülen genetik bir kromozom hastalığıdır. Biküspit aort kapağı ve aort genişlemesi gibi kalp-damar sorunlarıyla ilişkili olabilir.
  • Aort koarktasyonu: Aort damarının doğuştan belirli bir bölümünde daralma bulunmasıdır. Yüksek tansiyona ve aortun diğer bölümlerinde genişlemeye eşlik edebilir.

Bu hastalıkların varlığında aortun düzenli olarak görüntülenmesi, aile öyküsünün değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda genetik inceleme yapılması önemlidir. Erken tanı ve düzenli takip, ciddi damar komplikasyonlarının önlenmesine yardımcı olur.

Belirtileri nelerdir?

Asendan aort anevrizması çoğu zaman belirti vermez ve başka bir nedenle yapılan görüntüleme sırasında fark edilir. Belirti görüldüğünde:

  • Göğüs veya sırt ağrısı
  • Nefes darlığı
  • Öksürük
  • Yutma güçlüğü
  • Ses kısıklığı görülebilir.

Nasıl sınıflandırılır?

Aort anevrizmaları bulundukları bölgeye ve şekillerine göre sınıflandırılır.

  • Yerleşimine göre: Asendan, arkus, desendan ve torakoabdominal aort anevrizmaları.
  • Şekline göre: Fuziform (damarın çevresel olarak genişlemesi) ve sakküler (baloncuk şeklinde genişleme).

Tedavi seçenekleri nelerdir?

Tedavi, anevrizmanın çapına, büyüme hızına, bulunduğu yere ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir.

  • Düzenli takip: Küçük ve belirti vermeyen anevrizmalar belirli aralıklarla görüntüleme yöntemleriyle izlenebilir.
  • İlaç tedavisi: Tansiyonun kontrol altına alınması ve kalbin üzerindeki yükün azaltılması amaçlanır.
  • Açık cerrahi: Gerekli görüldüğünde genişlemiş damar bölümü yapay damar greftiyle değiştirilir.

Cerrahi karar neye göre verilir?

Asendan aort anevrizmasında ameliyat kararı, yalnızca aort damarının çapına bakılarak verilmez. Anevrizmanın büyüklüğü, büyüme hızı, hastanın yaşı, genel sağlık durumu, eşlik eden kalp hastalıkları ve genetik risk faktörleri birlikte değerlendirilir.

Cerrahinin temel amacı, aort damarında yırtılma (rüptür) veya diseksiyon gelişmesini önlemektir.

1. Aort damarının çapı

Aort çapı, ameliyat kararında en önemli kriterlerden biridir.

  • Genel olarak 5,5 cm ve üzerindeki asendan aort anevrizmalarında cerrahi tedavi önerilir.
  • Deneyimli merkezlerde, uygun hastalarda 5,0 cm ve üzerindeki çaplarda da ameliyat düşünülebilir.
  • Genetik hastalığı veya ek risk faktörleri (Marfan sendromu, biküspit aort kapak hastalığı vb.) bulunan kişilerde daha küçük çaplarda cerrahi gerekebilir.

2. Anevrizmanın büyüme hızı

Anevrizmanın kısa sürede büyümesi, damar duvarındaki riskin arttığını gösterebilir.

  • Bir yıl içerisinde 0,5 cm veya daha fazla büyüme,
  • İki yıl boyunca her yıl 0,3 cm veya daha fazla büyüme,

cerrahi müdahale gerekliliğini gündeme getiren önemli kriterlerdir.

3. Eşlik eden kalp ve damar hastalıkları

Aşağıdaki durumlar cerrahi kararını etkileyebilir:

  • Biküspit aort kapağı (doğuştan iki yaprakçıklı aort kapağı)
  • Aort kapak darlığı veya yetmezliği
  • Marfan ve Loeys-Dietz sendromları
  • Ailede aort diseksiyonu veya ani ölüm öyküsü
  • Aort koarktasyonu (aort damarında doğuştan daralma)

Özellikle aort kapağı nedeniyle ameliyat planlanan hastalarda, eşlik eden aort genişlemesi de değerlendirilerek aynı seansta aort ameliyatı yapılması düşünülebilir.

4. Hastanın genel sağlık durumu

Hastanın yaşı, böbrek ve akciğer fonksiyonları, diğer hastalıkları ve ameliyat riskleri de karar sürecinde dikkate alınır. Ayrıca aort çapının hastanın boyu ve vücut ölçülerine göre değerlendirilmesi gerekebilir.

Asendan aort anevrizmasında cerrahi karar; aortun çapı, büyüme hızı, hastanın şikâyetleri, genetik özellikleri ve eşlik eden kalp hastalıkları birlikte değerlendirilerek verilir. Amaç, anevrizma yırtılması veya aort diseksiyonu gelişmeden önce uygun zamanda cerrahi müdahaleyi gerçekleştirmektir. Karar, deneyimli bir kalp ve damar cerrahisi ekibi tarafından kişiye özel olarak verilmelidir.

Kaynaklar

  • 2022 ACC/AHA Guideline for the Diagnosis and Management of Aortic Disease
  • 2024 ESC Aort Hastalıkları Kılavuzu
Hekimler içinİlgili yayınlar ve konsültasyon

Prof. Dr. Şirin’in bu alandaki yayınlarından

  • Gokce Sirin, Emin Tireli, Tucin Bora Polat. Off-pump Aortic Arch Repair. 14th Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery. April 5-8, 2018, Antalya, Turkey.
  • Gokce Sirin, Emin Tireli, Tucin Bora Polat, Barbaros Kinoglu. Off-pump Aortic Arch Repair with Median Sternotomy. 13rd Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery. March 23-26, 2017, İzmir, Turkey.
  • Gokce Sirin, Ali Onder Atca, Barbaros Kinoglu. Endovascular Repair of Inflammatory Aortic Aneurysm. 13rd Congress of Update in Cardiology and Cardiovascular Surgery. March 23-26, 2017, İzmir, Turkey.
  • Gökçe Şirin, Yusuf Kalko, Oğuzhan Cücü, Ali Önder Atça, Hayrettin Barbaros Kınoğlu. Abdominal ve torakal aort anevrizmalarının endovasküler cerrahi tedavisinde orta dönem sonuçlarımız. 17. Ulusal Vasküler ve Endovasküler Cerrahi Kongresi & 8. Ulusal Fleboloji Kongresi, 29 Ekim – 1 Kasım 2015, Antalya, Türkiye.
  • F.Hökenek, M.Gürsoy, G.Şirin, F.Gülcan, B.Kınoğlu. Direct innominate artery cannulation in surgery for annuloaortic ectasia. 13. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Kongresi, Supplementum 1, 2014:22; 30 Ekim – 2 Kasım 2014, Antalya, Türkiye.
  • A.F.Hokenek, B.Kinoglu, M.Gursoy, G.Sirin, F.Gulcan. Direct innominate artery cannulation in surgery for annuloaortic ectasia. J Card Surg. 2013 Sep;28(5):550-3. doi: 10.1111/jocs.12182. Epub 2013 Aug 11.
  • G.Şirin, F.Hökenek, A.R.Karacı, B.Kınoglu. Çift Aortik Arkus ve Pulmoner atrezili Fallot Tetralojisi. Türk Gögüs Kalp Damar Cerrahisi Dergisi 2013;21(3):841-842 doi: 10.5606/tgkdc.dergisi.2013.8051.
  • G.Şirin, M.F.Özdemir, M.Z.Karahan. Kritik alt ekstremite iskemisinin nadir bir nedeni: Tromboze Abdominal Aort Anevrizması. Türk Kalp ve Damar Cerrahisi Derneği, 12. Ulusal Kongresi, 8-11 Kasım 2012, Antalya, Türkiye.

Tüm yayın listesi

Hasta yönlendirme ve konsültasyon

Hastanızla ilgili görüşmek için 0505 310 85 00 numaralı telefondan ya dasirin.gokce@yahoo.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.