Aort Psödoanevrizması

Aort damarında yalancı anevrizma

Kısaca

  • Aort psödoanevrizması, aort duvarındaki hasar sonucunda kanın damar dışına çıkıp aortla bağlantılı bir kese oluşturmasıdır.
  • En sık aort veya kalp ameliyatları, enfeksiyon ve travma sonrası gelişir; uzun süre belirti vermeyebilir ya da ağrı ve baskı yakınmalarına yol açabilir.
  • Tanıda en önemli yöntem BT anjiyografidir; ekokardiyografi ve MR anjiyografi de kullanılabilir.
  • Mümkün olduğunda açık cerrahi veya endovasküler yöntemle onarım önerilir; yüksek riskli hastalarda yakın takip seçilebilir.
Bu sayfada
  1. Aort psödoanevrizması nedir?
  2. Nedenleri Nelerdir?
  3. Kimlerde Görülür?
  4. Belirtileri Nelerdir?
  5. Nasıl Teşhis Edilir?
  6. Nasıl Tedavi Edilir? Tedavi Seçenekleri Nelerdir?
  7. Tedavi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
  8. Özet
  9. Kaynaklar
Aort kesitleri: solda tüm katmanlarıyla genişleyen gerçek anevrizma, sağda duvardaki açıklıktan dışarıda oluşan kese
Gerçek anevrizma ile aort psödoanevrizması arasındaki fark.

Aort psödoanevrizması nedir?

Aort psödoanevrizması, kalpten çıkan ve vücudun tüm organlarına kan taşıyan ana atardamar olan aortun duvarında meydana gelen hasar sonucunda oluşan, halk arasında yalancı anevrizma olarak bilinen ciddi bir damar hastalığıdır.

Normalde aort duvarı üç tabakadan oluşur. Psödoanevrizmada bu tabakaların bütünlüğü bozulur ve kan damar dışına çıkar. Ancak çevredeki bağ dokusu, pıhtılaşmış kan veya komşu dokular kanın yayılmasını sınırlandırarak bir kese oluşmasına neden olur. Bu kese, aort ile bağlantısını koruduğu için psödoanevrizma olarak adlandırılır.

Gerçek aort anevrizmasında damar duvarının tabakaları korunurken damar genişler. Psödoanevrizmada ise damar duvarında bir açıklık veya yırtılma bulunur. Bu nedenle iki hastalığın değerlendirilmesi ve tedavi yaklaşımları farklıdır.

Aort psödoanevrizması, özellikle daha önce aort veya kalp ameliyatı geçirmiş kişilerde görülebilen önemli bir cerrahi komplikasyondur. Tedavi edilmediğinde büyüme, çevre organlara baskı, fistül oluşumu ve yırtılma gibi ciddi sorunlara yol açabilir.

Aort psödoanevrizması: aort duvarındaki açıklıktan sızan kan aortun dışında bir kese oluşturur; açıklık açık cerrahi veya kaplı stent greft ile kapatılır.

Nedenleri Nelerdir?

Aort psödoanevrizması, aort duvarının bütünlüğünün bozulması sonucunda gelişir. Bu hasar farklı nedenlerle ortaya çıkabilir.

Başlıca nedenler şunlardır:

  • Aort cerrahisi: Aort anevrizması veya aort diseksiyonu nedeniyle yapılan ameliyatlardan sonra gelişebilir. Özellikle yapay damar greftinin aorta dikildiği bağlantı noktalarında (anastomoz) meydana gelen ayrılmalar veya doku hasarı psödoanevrizma oluşumuna neden olabilir.
  • Kalp ameliyatları: Aort kapağı ameliyatı, Bentall ameliyatı, koroner bypass ve diğer açık kalp ameliyatlarından sonra aort duvarında gelişen hasar sonucunda ortaya çıkabilir.
  • Enfeksiyonlar: Aort duvarının veya daha önce yerleştirilmiş yapay damar greftinin enfekte olması damar dokusunun zayıflamasına ve bağlantı noktalarının ayrılmasına neden olabilir. Bu durum enfeksiyonla ilişkili psödoanevrizma olarak değerlendirilir.
  • Travmalar: Özellikle trafik kazalarında veya yüksek enerjili düşmelerde göğüs bölgesine gelen şiddetli darbe aort duvarında yaralanmaya yol açabilir.
  • Kateter ve endovasküler girişimler: Aort içerisine kateter, stent greft veya başka cihazların yerleştirildiği bazı işlemler sonrasında damar duvarında hasar gelişebilir.
  • Damar duvarını zayıflatan hastalıklar: Aort duvarında dejenerasyon, ateroskleroz ve bazı iltihabi damar hastalıkları psödoanevrizma gelişimine zemin hazırlayabilir.

Özellikle daha önce aort cerrahisi geçirmiş hastalarda ameliyat sonrası uzun dönem takip önemlidir.

Kimlerde Görülür?

Aort psödoanevrizması nadir görülen bir durumdur. Bununla birlikte özellikle daha önce kalp veya aort cerrahisi geçirmiş kişilerde ortaya çıkabilir.

Riskin daha belirgin olduğu hasta grupları şunlardır:

  • Aort anevrizması veya aort diseksiyonu nedeniyle ameliyat geçirenler,
  • Aort kapağı veya aort kökü ameliyatı yapılanlar,
  • Bentall ameliyatı gibi aort kökünün yapay damar ve kapakla değiştirildiği cerrahi işlemleri geçirenler,
  • Koroner bypass veya diğer açık kalp ameliyatlarından sonra aort duvarında hasar gelişenler,
  • Daha önce aort damarına stent greft yerleştirilmiş olanlar,
  • Göğüs bölgesine ciddi travma geçirenler,
  • Aort veya damar grefti enfeksiyonu bulunanlar.

Aort psödoanevrizması ameliyattan kısa süre sonra gelişebileceği gibi yıllar sonra yapılan rutin kontrollerde de saptanabilir. Bu nedenle aort veya kalp cerrahisi geçiren hastaların önerilen görüntüleme kontrollerini aksatmaması önemlidir.

Belirtileri Nelerdir?

Aort psödoanevrizması bazı hastalarda uzun süre herhangi bir belirti oluşturmayabilir. Bu nedenle özellikle daha önce aort veya kalp ameliyatı geçirmiş kişilerde yapılan rutin görüntüleme incelemeleri sırasında tesadüfen saptanabilir.

Belirtiler psödoanevrizmanın aortun hangi bölümünde bulunduğuna, büyüklüğüne ve çevre dokulara yaptığı baskıya göre değişir.

Göğüs bölgesindeki (torasik) aort psödoanevrizmalarında şu belirtiler görülebilir:

  • Göğüs veya sırt ağrısı,
  • Nefes darlığı,
  • Yutma güçlüğü,
  • Ses kısıklığı,
  • Öksürük,
  • Çevredeki organ veya dokulara baskıya bağlı yakınmalar.

Karın bölgesindeki (abdominal) aort psödoanevrizmalarında ise karın veya bel ağrısı, karında dolgunluk hissi ve çevre dokulara baskıya bağlı şikâyetler ortaya çıkabilir.

Enfeksiyonla ilişkili psödoanevrizmalarda ateş, halsizlik ve genel durum bozukluğu gibi belirtiler de görülebilir.

Psödoanevrizmanın yırtılması veya ciddi kanamaya neden olması durumunda ani ve şiddetli göğüs, sırt ya da karın ağrısı, tansiyon düşmesi, baş dönmesi ve bayılma gelişebilir. Bu belirtiler acil tıbbi müdahale gerektirir.

Nasıl Teşhis Edilir?

Aort psödoanevrizmasının tanısında hastanın şikâyetleri, daha önce geçirdiği ameliyatlar ve görüntüleme bulguları birlikte değerlendirilir.

Tanıda kullanılan başlıca yöntemler şunlardır:

1. Bilgisayarlı Tomografi Anjiyografi (BT Anjiyografi)

Aort psödoanevrizmasının tanısında en önemli görüntüleme yöntemlerinden biridir.

İlaçlı bilgisayarlı tomografi ile aort ve çevresindeki dokular ayrıntılı olarak görüntülenir. Bu inceleme sayesinde:

  • Psödoanevrizmanın yeri ve büyüklüğü,
  • Aort ile bağlantısının yapısı,
  • Çevre dokularla ilişkisi,
  • Daha önce yerleştirilmiş yapay damar greftleriyle ilişkisi,
  • Olası kanama veya çevre dokulardaki hasar

değerlendirilebilir.

Ayrıca cerrahi veya endovasküler tedavi planlamasında önemli bilgiler sağlar.

2. Ekokardiyografi

Kalp ultrasonografisi olarak bilinen ekokardiyografi, özellikle aort kökü ve kalbe yakın çıkan aort bölümündeki psödoanevrizmaların değerlendirilmesinde kullanılabilir.

Yemek borusundan yapılan transözofageal ekokardiyografi (TEE), bazı hastalarda aort ve çevresindeki yapıların daha ayrıntılı görüntülenmesini sağlar.

3. Manyetik Rezonans Anjiyografi (MR Anjiyografi)

Bazı hastalarda aort ve çevresindeki damar yapılarının değerlendirilmesi için kullanılabilir. Özellikle belirli aralıklarla görüntüleme takibi gereken hastalarda uygun bir alternatif olabilir.

Hangi görüntüleme yönteminin kullanılacağı, psödoanevrizmanın bulunduğu bölgeye, hastanın klinik durumuna ve daha önce geçirdiği ameliyatlara göre belirlenir.

Nasıl Tedavi Edilir? Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Aort psödoanevrizması, yırtılma ve ciddi kanama riski taşıyabilen önemli bir damar hastalığıdır. Bu nedenle tanı konulduğunda tedavi gerekliliği gecikmeden değerlendirilmelidir.

2024 Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC) kılavuzunda, aort psödoanevrizmalarının mümkün olduğunda boyut ve yerleşim yerinden bağımsız olarak onarılması önerilmektedir. Bununla birlikte bazı özel durumlarda, hastanın genel durumu ve müdahale riski dikkate alınarak yakın görüntüleme takibiyle tedavi ertelenebilir. Tedavi kararı; psödoanevrizmanın anatomik özellikleri, hastanın klinik durumu ve eşlik eden hastalıkları değerlendirilerek, deneyimli bir ekip tarafından verilmelidir.

Başlıca tedavi seçenekleri şunlardır:

1. Açık Cerrahi Tedavi

Aort psödoanevrizmasının tedavisinde kullanılan temel yöntemlerden biri açık cerrahi onarımdır.

Özellikle çıkan aort, aort kökü veya daha önce ameliyat edilmiş aort bölgesinde gelişen psödoanevrizmalarda açık cerrahi gerekebilir.

Ameliyat sırasında psödoanevrizmanın bulunduğu bölgeye ulaşılır. Damarın kan akımı kontrol altına alınır ve hasarlı alan onarılır.

Cerrahi onarımın şekli, psödoanevrizmanın yerine ve aort duvarındaki hasarın genişliğine göre değişir:

  • Doğrudan onarım: Hasarlı bölge uygun olduğunda dikişlerle kapatılabilir.
  • Yama ile onarım: Damar duvarındaki açıklık, uygun bir yama materyali kullanılarak onarılabilir.
  • Yapay damar grefti ile değişim: Hasarlı aort bölümü çıkarılarak yerine yapay damar grefti yerleştirilebilir.
  • Aort kökü ve kapak cerrahisi: Psödoanevrizma aort kökü veya aort kapağıyla ilişkiliyse daha kapsamlı bir cerrahi işlem gerekebilir.

Daha önce kalp ameliyatı geçirmiş hastalarda yeniden ameliyat yapılması teknik açıdan zor olabilir. Özellikle göğüs kemiğinin arkasında veya kalbe yakın bölgelerde bulunan psödoanevrizmalarda ameliyat öncesi ayrıntılı görüntüleme ve cerrahi planlama büyük önem taşır.

Enfeksiyon varlığında ise enfekte dokuların temizlenmesi, gerekli durumlarda eski greftin çıkarılması ve uygun damar onarımının yapılması gerekebilir. Bu hastalarda antibiyotik tedavisi de tedavi planının önemli bir parçasıdır.

2. Endovasküler Tedavi

Endovasküler tedavi, açık ameliyat yapılmadan damar içerisinden ilerletilen özel cihazlarla psödoanevrizmanın kapatılmasını amaçlayan yöntemdir.

Bu tedavide genellikle kasık veya başka bir uygun damar giriş noktasından kateter yardımıyla aorta ulaşılır.

Başlıca endovasküler tedavi seçenekleri şunlardır:

Kaplı stent greft (stent greft):

Aort içerisindeki hasarlı bölgeye, üzeri özel bir kumaşla kaplı stent greft yerleştirilir. Bu cihaz, damar duvarındaki açıklığı içeriden kapatarak kanın psödoanevrizma kesesine geçmesini engeller.

Özellikle inen torasik aort ve bazı abdominal aort psödoanevrizmalarında uygun anatomik koşullarda tercih edilebilir.

Tıkaç (oklüder) uygulaması:

Psödoanevrizmanın aort ile bağlantı noktası uygun yapıdaysa, özel kapatma cihazları kullanılarak bu bağlantı kapatılabilir.

Koil embolizasyonu:

Bazı uygun anatomik özelliklere sahip psödoanevrizmalarda özel metal sarmallar kullanılarak kese veya bağlantılı damar içerisindeki kan akımı durdurulabilir.

Endovasküler tedavi, uygun hastalarda açık ameliyata göre daha az invaziv bir seçenek olabilir. Ancak her psödoanevrizma için uygun değildir. Aortun dallarıyla ilişkisi, damar çapı, giriş ve yerleşim bölgelerinin uygunluğu gibi faktörler tedavi kararını belirler.

Özellikle çıkan aort ve aort kökü psödoanevrizmalarında standart stent greft uygulaması çoğu zaman anatomik açıdan mümkün değildir. Bu bölgelerde açık cerrahi daha sık gündeme gelir.

3. Takip ve Gözlem

Aort psödoanevrizmasında temel yaklaşım, mümkün olan hastalarda onarım yapılmasıdır. Bununla birlikte ileri yaş, ciddi ek hastalıklar veya cerrahi ve endovasküler müdahalenin yüksek risk taşıdığı bazı özel durumlarda yakın takip tercih edilebilir.

Bu hastalarda:

  • BT anjiyografi veya MR anjiyografi ile belirli aralıklarla görüntüleme yapılır.
  • Psödoanevrizmanın büyüyüp büyümediği değerlendirilir.
  • Yeni belirtiler veya çevre dokulara baskı gelişip gelişmediği takip edilir.
  • Kan basıncının kontrol altında tutulmasına dikkat edilir.

Psödoanevrizmanın büyümesi, yeni belirtiler oluşturması veya çevre organlara baskı yapması durumunda tedavi planı yeniden değerlendirilir.

Tedavi Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?

Aort psödoanevrizmasının tedavisinden sonra düzenli takip, tedavinin başarısını değerlendirmek ve yeni komplikasyonları erken dönemde saptamak açısından büyük önem taşır.

Hastaların dikkat etmesi gereken başlıca noktalar şunlardır:

  • Görüntüleme kontrolleri aksatılmamalıdır: Açık cerrahi veya endovasküler tedavi sonrasında aortun ve onarım bölgesinin durumu belirli aralıklarla BT veya MR anjiyografi ile değerlendirilmelidir.
  • Tansiyon kontrolüne dikkat edilmelidir: Kan basıncının doktorun önerdiği hedeflerde tutulması, aort duvarı üzerindeki yükün azaltılması açısından önemlidir.
  • İlaçlar düzenli kullanılmalıdır: Tansiyon ilaçları, antibiyotikler ve diğer tedaviler doktorun önerdiği şekilde kullanılmalıdır. İlaçlar kendiliğinden kesilmemelidir.
  • Fiziksel aktivite kişiye göre düzenlenmelidir: Özellikle ağır kaldırma ve yoğun fiziksel efor konusunda cerrahın önerilerine uyulmalıdır. Aktivitelere dönüş süresi yapılan ameliyata göre değişir.
  • Enfeksiyon belirtileri takip edilmelidir: Ateş, titreme, ameliyat bölgesinde kızarıklık veya akıntı gibi belirtiler gelişirse sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
  • Uzun dönem takip sürdürülmelidir: Özellikle yapay damar grefti veya stent greft yerleştirilen hastalarda düzenli kontroller önemlidir.

Ani başlayan şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısı, bayılma, belirgin baş dönmesi ya da ani genel durum bozukluğu gelişmesi durumunda acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Özet

Aort psödoanevrizması, aort duvarındaki hasar sonucunda gelişen ve tedavi edilmediğinde ciddi komplikasyonlara yol açabilen önemli bir damar hastalığıdır. Özellikle aort ve kalp cerrahisi geçiren hastalarda ameliyat sonrası dönemde veya yıllar sonra ortaya çıkabilir.

Günümüzde açık cerrahi onarım ve endovasküler tedavi yöntemleri sayesinde birçok hastada başarılı sonuçlar elde edilebilmektedir. Hangi yöntemin tercih edileceği; psödoanevrizmanın bulunduğu bölgeye, büyüklüğüne, çevre damar ve organlarla ilişkisine, enfeksiyon varlığına ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir.

Erken tanı, doğru tedavi yönteminin seçilmesi ve uzun dönem düzenli takip, aort psödoanevrizmasının tedavisinde büyük önem taşır.

Kaynaklar

  1. Mazzolai L, Teixido-Tura G, Lanzi S, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of peripheral arterial and aortic diseases. European Heart Journal. 2024;45(36):3538–3700.
  2. Czerny M, Grabenwöger M, Berger T, et al. EACTS/STS Guidelines for diagnosing and treating acute and chronic syndromes of the aortic organ. European Journal of Cardio-Thoracic Surgery. 2024;65(2):ezad426.
  3. Rečicarová S, Jonak M, Netuka I. Comprehensive multi-modality treatment of thoracic aorta pseudoaneurysms: a single-center experience. General Thoracic and Cardiovascular Surgery. 2024;72(6):387–394.
  4. Thoracic aortic pseudoaneurysm: Inside its pathophysiology. Vascular. 2024.
Hekimler içinİlgili yayınlar ve konsültasyon

Hasta yönlendirme ve konsültasyon

Hastanızla ilgili görüşmek için 0505 310 85 00 numaralı telefondan ya dasirin.gokce@yahoo.com adresinden ulaşabilirsiniz.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.